

Jak sama nazwa wskazuje, ten niezwykły deser powstał w Stonie, miasteczku znanym z jednej z najstarszych solan, ostryg stońskich i najdłuższego systemu fortyfikacji poza Chinami, a przyrządza go się również na terenie wokół Dubrownika i Pelješca.
Tort stoński jest jednym z licznych deserów, którego przepis jest bacznie strzeżony jako część dziedzictwa rodzinnego, a każda gospodyni w Stonie ma swoją kombinację przypraw, którą wykorzystuje, żeby jej tort był najsmaczniejszy. Jest to szczególnie ulubiony deser w czasie świąt takich jak Boże Narodzenie albo Wielkanoc oraz w czasie odpustów, kiedy przyrządzany jest dla wielu osób odwiedzających lokalne święta i wydarzenia.
W odróżnieniu od popularnych kremowych ciast, placków i rolad, tort stoński oparty jest o jeden niespodziewany składnik. Mianowicie podstawowym składnikiem, który wykorzystywany jest przy przygotowaniu tego toru to długi makaron nazywany makaroni, makaruli albo makarunki, które gotuje się we wrzącej wodzie w taki sposób, żeby zmiękły, ale nadal pozostają sztywne. Po ugotowaniu makaroni należy odcedzić, a kiedy się schłodzą, należy je polać mieszanką oliwy z oliwek, rumu i soku z cytryny.
Kolejnym elementem tortu stońskiego jest bardziej sztywne ciasto, które mieszamy z mąki, jaj, oliwy z oliwek i soli, a następnie pozostawiamy je w cieple na około dwadzieścia minut, żeby urosło. Ciasto należy następnie rozwałkować i obłożyć nim naczynie, w którym tort będzie pieczony, ale w taki sposób, żeby znacznie wystawał poza krawędzie naczynia. Ostatnim elementem jest nadzienie tortu, które składa się z mielonych orzechów, migdałów, startej czekolady, cukru, masła, cukru waniliowego, cynamonu i skórki cytrynowej. Na blachę wyłożoną ciastem kładziemy rząd nadzienia i rząd makaronów i to dopóki obie mieszanki się nie skończą. Następnie tort polewamy rozbełtanymi jajami, do których dodaliśmy cukier i nakrywamy krawędziami ciasta. Tort stoński pieczemy w piekarniku przez około godzinę, a następnie po schłodzeniu, podajemy odwrócony, żeby spód ciasta znajdował się na górze. Upieczony tort posypujemy mieszanką cukru klasycznego i waniliowego, kroimy na kawałki i podajemy gościom, którzy chcą przekąsić coś słodkiego. Przyrządzenie tego tortu poleca się dzień wcześniej, żeby do momentu podania wszystkie składniki dobrze się związały i scaliły oraz stworzyły harmonię smaków.